
as the core supply chain of excellence, agility, and innovation.
03 Sep 2026 / Sektör
Bir üretim siparişinin onaylandıktan sonra değiştirilmesi gerekebilir. Bir marka, miktarın artırılmasını veya azaltılmasını talep edebilir, beden ya da renk oranını değiştirebilir veya aynı giysi modeline yeni bir renk ekleyebilir.
İlave miktar daha sonra ayrı bir sipariş veya üretim düzenlemesi gerektirse bile, talep edilen değişiklik öncelikle ilk onaylanan sipariş ve bu siparişin mevcut üretim durumu esas alınarak değerlendirilmelidir.
Değerlendirmenin amacı yalnızca talep edilen miktarın eklenip eklenemeyeceğine veya çıkarılıp çıkarılamayacağına karar vermek değildir. Üreticinin, şimdiye kadar hangi işlemlerin yapıldığını, hangi kaynakların tahsis edildiğini, siparişin hangi bölümünün etkilendiğini ve değişen gereksinimi karşılamak için nasıl uygulanabilir bir düzenleme yapılabileceğini belirlemesi gerekir.
İzlenebilecek bir süreç şöyledir:
Değişiklik talebi → Üretim durumunun ve malzemelerin incelenmesi → Etki değerlendirmesi → Üzerinde mutabık kalınan değişiklik planı → Güncellenmiş talimatlar → Uygulama ve doğrulama
Bu sıralama, talebin kendisini üreticinin uygulanabilirlik değerlendirmesinden ve değişiklik üzerinde mutabakata varıldıktan sonra yapılması gereken işlemlerden ayırır.
Üreticinin, talep edilen bir değişikliği değerlendirmeden önce siparişin ilgili raporlama anındaki durumunu doğru biçimde bilmesi gerekir.
Marka; talep edilen miktar, beden veya renk farklılıkları, değişikliğin uygulanmaya başlanması istenen zaman ve varsa revize edilmiş teslimat gereksinimi dahil olmak üzere ilk ve revize edilmiş sipariş bilgilerini sağlamalıdır. Üretici daha sonra fiilî üretim durumunu kendi kayıtlarıyla karşılaştırarak doğrular.
Üretim durumu belirlenirken üretilen tüm miktarlar tek bir rakam olarak ele alınmamalı, farklı aşamalar birbirinden ayrılmalıdır.
Miktarların mutabakatını sağlamak için aynı raporlama anında henüz dikime girmemiş kesilmiş parçaları, dikim veya birleştirme aşamasındaki giysileri, son işlem veya kontrol aşamasındaki giysileri ve tamamlanmış giysileri birbirinden ayırın. Mükerrer sayımı önlemek için kümülatif kesim miktarları, bu aşamalardaki mevcut miktarlardan ayrı tutulmalıdır.
Work in process, kısaca WIP, üretime girmiş ancak henüz ilgili tamamlanma aşamasına ulaşmamış giysileri ifade eder. Üreticinin raporlama sistemine bağlı olarak üretim aşamalarının kesin tanımları farklılık gösterebilir; ancak önemli olan, her aşamadaki mevcut miktarın belirli bir raporlama anında açıkça tanımlanmış bir durumu temsil etmesidir.
Bu nedenle üretici aşağıdakileri doğrulayabilir:
· Hazırlanmış ancak henüz dikime girmemiş kesilmiş parçalar
· Hâlen dikim veya birleştirme aşamasındaki giysiler
· Son işlem veya kontrol aşamasındaki giysiler
· Tamamlanmış giysiler
· Siparişe özel olarak önceden tahsis edilmiş malzemeler
· Mevcut üretim düzenlemesi ve ilgili diğer taahhütler
Bu bilgiler, talep edilen hazır giyim siparişi değişikliklerini değerlendirmek için somut bir temel sağlar.
Aynı değişiklik talebi, önceden yapılmış tahsis ve taahhütlere bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabilir.
Kesimden önce talep edilen bir artış, esas olarak ilave malzeme, üretim düzenlemeleri ve güncellenmiş bir miktar planı gerektirebilir. Kesim veya dikim başladıktan sonra üreticinin, ilk gereksinimi karşılamak üzere ayrılmış miktarları da dikkate alması gerekir.
Bu, daha erken yapılan bir değişikliğin kendiliğinden daha kolay kabul edileceği anlamına gelmez. Siparişe özel malzemeler önceden satın alınmış veya ayrılmış olabilir ve onaylanmış üretim düzenlemeleri, nelerin değiştirilebileceğini zaten sınırlıyor olabilir.
Dolayısıyla üretim durumu, bir değişikliğin mümkün olup olmadığını belirleyen basit bir kuraldan ziyade etki değerlendirmesi için bir referans noktasıdır.
Miktar artışı, yalnızca talep edilen sayıyı mevcut siparişe eklemekten ibaret değildir.
Bir markanın başlangıçta dokuma kumaştan üretilen 5.000 ceket için siparişi onayladığını ve daha sonra ilave 500 adet talep ettiğini varsayalım. Üreticinin, ilave 500 adedin mevcut düzenlemeye dahil edilip edilemeyeceğini veya ayrı bir üretim düzenlemesiyle ele alınması gerekip gerekmediğini belirlemesi gerekir.
Talep kesimden önce gelirse üretici, ilave malzeme gereksinimini, mevcut üretim düzenlemesini ve talep edilen teslimat zamanlamasını inceleyebilir.
Üretici, ilave miktarın mevcut üretim kapsamına dahil edilebileceğini belirleyebilir. Alternatif olarak, malzeme durumuna, üretim taahhütlerine veya talep edilen teslimat gereksinimine bağlı olarak ilave adetler için ayrı bir düzenleme yapılması gerekebilir.
Önemli olan, ilave miktarın tamamının kendiliğinden ilk takvime uygun olarak üretilebileceğini varsaymak yerine değerlendirme yapmak ve mutabakata varmaktır.
İlk siparişteki 5.000 ceket üretime girmişse üreticinin, ilk sipariş kapsamında üretime alınmış miktar ile ilave 500 adedi birbirinden ayırması gerekir.
Değerlendirmede aşağıdakiler dikkate alınabilir:
· Mevcut olan veya modele önceden tahsis edilmiş malzemeler
· Kesilmiş parçalar ve bunların mevcut üretim durumu
· WIP ve tamamlanmış giysiler
· Mevcut üretim taahhütleri
· İlave miktarın mevcut düzenlemeye dahil edilip edilemeyeceği
· Ayrı bir parti veya üretim düzenlemesinin daha uygulanabilir olup olmadığı
· İlave miktarla ilgili teslimat gereksinimi
Bulgulara bağlı olarak üzerinde mutabık kalınan çözüm; mevcut parti kapsamında üretimi, ayrı bir parti oluşturulmasını, partiler hâlinde teslimatı, revize edilmiş bir teslimat düzenlemesini veya talep edilen değişikliğin önerilen koşullar altında kabul edilemeyeceği yönünde bir kararı içerebilir.

Her üretim siparişi değişikliği toplam miktarın artması veya azalması anlamına gelmez.
Bir marka, toplam siparişi 5.000 adette tutarken beden veya renk oranını revize edebilir. Örneğin, bir bedende daha az adede ihtiyaç duyulurken başka bir bedende daha fazla adet gerekebilir ya da mevcut renkler arasındaki dağılım değişebilir.
Üretici öncelikle revize edilen oranı fiilî üretim durumuyla karşılaştırmalıdır.
İlgili parçalar henüz kesilmemişse üreticinin kalan üretimin dağılımını değiştirmesi mümkün olabilir. Bazı miktarlar zaten kesilmiş veya üretilmişse değişikliğin etkisi, hangi beden ve renklerdeki miktarların ilk gereksinim doğrultusunda ayrılmış olduğuna bağlıdır.
Bu nedenle üretici, revize edilen oranı doğrudan ilk sipariş toplamına uygulamak yerine etkilenen miktarları belirlemelidir.
Yeni bir renk eklenmesi, söz konusu renk ilk üretim dağılımının bir parçası olmadığı için farklı bir değerlendirme gerektirir.
Üreticinin, malzemenin mevcut olup olmadığını, gerekli malzemenin talep edilen süre içinde temin edilip edilemeyeceğini ve yeni rengin mevcut üretim düzenlemesine dahil edilip edilemeyeceğini doğrulaması gerekebilir. Yeni bir renk eklenmesi, bu rengin üretimi başlamadan önce renk onayı, ilgili malzemelerin teyidi ve gerekli durumlarda numuneye ilişkin onay gerektirebilir. Malzemenin mevcut olması tek başına onay alındığını göstermez.
Yeni renk mevcut partiye dahil edilemiyorsa ayrı bir üretim düzenlemesi veya üzerinde mutabık kalınan başka bir çözüm gerekebilir.
Her hazır giyim siparişi değişikliğine uygulanabilecek tek bir çözüm yoktur.
Miktar azaltımı, artıştan farklı şekilde değerlendirilmelidir.
Bir marka, üretim faaliyetleri başladıktan sonra sipariş miktarını azaltırsa üreticinin, ilk gereksinimin ne kadarı için kaynak tahsis edildiğini veya taahhütte bulunulduğunu ve hangi kısmının hâlâ değiştirilebileceğini belirlemesi gerekir.
İnceleme, siparişe özel olarak ayrılmış ancak kullanılmamış malzemeleri ve değişiklikten etkilenen kesilmiş parçaları, WIP kapsamındaki giysileri ve bitmiş giysileri kapsamalıdır.
Örneğin, ilk gereksinim 5.000 adetten 4.500 adede düşürülürse üretici, hâlihazırda nelerin kesildiğini veya tamamlandığını kontrol etmeden üretimi doğrudan 4.500 adette durdurmamalıdır.
İncelemede aşağıdakiler belirlenmelidir:
· Hâlihazırda kaç adet tamamlanmış giysinin mevcut olduğu
· Azaltımdan hangi kesilmiş parçaların etkilendiği
· Şu anda üretimde ne kadar WIP bulunduğu
· Hangi kullanılmamış malzemelerin siparişe özel olarak ayrıldığı
· Hangi üretim faaliyetlerinin durdurulabileceği veya değiştirilebileceği
· Revize edilen gereksinimi hâlihazırda aşan miktarların nasıl ele alınacağına ilişkin ayrı bir karar gerekip gerekmediği
Her iki taraf da revize edilen gereksinimi aşan miktarların nasıl ele alınacağını teyit etmelidir.
Bu, etkilenen kesilmiş parçalar, WIP, bitmiş giysiler veya siparişe özel olarak ayrılmış ancak kullanılmamış malzemeler için üzerinde mutabık kalınan bir düzenlemeyi içerebilir. Kararlaştırılan işlem ek maliyetler veya başka mali sonuçlar doğuruyorsa bu etkiler de üretim biriminin tek başına vereceği karara bırakılmadan teyit edilmelidir.
Amaç, üretim değerlendirmesi kapsamında olası her maliyeti hesaplamak değildir. Amaç, revize edilen gereksinim uygulanmaya başlanmadan önce azaltımın fiziksel ve ticari sonuçlarının anlaşılmasını sağlamaktır.
Mevcut üretim | Teyit edilmesi gerekenler |
Kesilmiş parçalar | Etkilenen miktar ve revize edilen gereksinimi aşan parçaların nasıl ele alınacağı |
WIP | Mevcut aşama, etkilenen miktar ve sonraki işlem |
Bitmiş giysiler | Hâlihazırda tamamlanmış miktar ve bu miktarın nasıl ele alınacağı |
Mevcut malzemeler ve üretim | Siparişe özel olarak ayrılmış ancak kullanılmamış malzemeler, kalan taahhütler ve gerekli düzenlemeler |
Üretici ve marka, talep edilen değişikliğin nasıl ele alınacağı konusunda mutabakata vardıktan sonra revize edilen gereksinim ilgili üretim personeline açıkça iletilmelidir.
Üzerinde mutabık kalınan değişiklikte, ilk siparişe göre nelerin değiştiği ve üretimin hangi bölümünün etkilendiği belirtilmelidir.
Değişikliğin türüne bağlı olarak güncellenmiş bilgiler aşağıdakileri içerebilir:
· İlk ve revize edilmiş miktarlar
· Revize edilmiş beden veya renk dağılımı
· Eklenen veya çıkarılan renkler
· Değişikliğin uygulanmaya başlanacağı zaman veya aşama
· Değişikliğin uygulanacağı üretim partisi
· Etkilenen kesilmiş parçaların, WIP kapsamındaki giysilerin veya mamullerin nasıl ele alınacağı
· İlgili durumlarda revize edilmiş teslimat düzenlemesi
Revize edilen talimatlar ilgili personele dağıtılmalı; talimatların teslim alındığı ve anlaşıldığı, değişikliğin uygulanmaya başlanması için kararlaştırılan zaman veya aşamadan önce teyit edilmelidir. Ardından uygulamanın revize edilen gereksinimlere uygunluğu kontrol edilmelidir.
Bu, üretimin etkilenen bölümünde güncelliğini yitirmiş talimatların kullanılmasını önlemeye yardımcı olur.
İlk talimat, revize edilmiş talimatla birlikte kullanımda kalırsa üretim değişikliği karışıklığa yol açabilir.
Bu nedenle üretici, hangi sürümün güncel olduğunu ve revizyonun üretimin hangi bölümüne uygulandığını açıkça belirtmelidir. Bu, özellikle siparişin yalnızca bir bölümü etkilendiğinde önemlidir.
Örneğin, beden oranı yalnızca siparişin henüz kesilmemiş bölümü için değişiyorsa revize edilen talimat, ilk gereksinime göre zaten tamamlanmış giysilerin değiştirilmesi şeklinde yorumlanmamalıdır.
Mutabakata varılması tek başına bir üretim siparişi değişikliğini tamamlamaz. Üreticinin, revize edilen talimatın üretimin hedeflenen bölümüne uygulandığını da doğrulaması gerekir.
Uygulamanın ardından üretici; etkilenen miktarın, beden veya renk dağılımının ve ilgili partinin üzerinde mutabık kalınan revizyona uygun olup olmadığını kontrol edebilir.
Doğrulama, fiilen değiştirilen unsurlara odaklanmalıdır.
Miktar artışında bu, ilave miktarın ve buna ilişkin üretim düzenlemesinin teyit edilmesini içerebilir. Azaltımda ise üretimin kararlaştırılan noktada durdurulduğunun veya değiştirildiğinin kontrol edilmesini içerebilir. Beden veya renk oranı değişikliğinde, revize edilen dağılımın üretimin henüz kesin olarak tahsis edilmemiş ilgili bölümüne uygulandığı teyit edilmelidir.
Revize edilmiş bir sipariş, ilk siparişten farklı bir teslimat düzenlemesine yol açabilir.
Üzerinde mutabık kalınan plan; miktarın bir bölümü için ilk teslimat planının korunmasını, ilave adetler için daha sonraki bir teslimatın eklenmesini veya üzerinde mutabık kalınan başka bir düzenlemenin uygulanmasını içerebilir.
Bu nedenle üretici, her sipariş değişikliğinden sonra ilk teslimat koşulunun değişmeden kaldığını varsaymak yerine teslimatın revize edilen mutabakata uygunluğunu doğrulamalıdır.
Üretim esnekliği, talep edilen her değişikliğin üretim düzenlemesini etkilemeden karşılanabileceği anlamına gelmez.
Uygulamadaki sonuç; malzemelerin, üretimin ve taahhütlerin fiilî durumuna ve talep edilen revizyona bağlıdır.
Bir değişiklik aşağıdaki sonuçları doğurabilir:
· Revize edilen miktarın mevcut üretim partisine dahil edilmesi
· Etkilenen miktarın ayrı bir parti olarak planlanması
· Partiler hâlinde teslimat
· Revize edilmiş bir teslimat düzenlemesi
· Talep edilen değişikliğin önerilen koşullar altında kabul edilememesi
Bu sonuçlar değerlendirme ve mutabakat yoluyla belirlenmelidir.
İşçi sayısını artırmak veya üretimi hızlandırmak, ilk teslimat planının korunabileceğini tek başına garanti etmez. Üreticinin yine de malzemeleri, üretim durumunu, mevcut taahhütleri ve revize edilen siparişin uygulamadaki gereksinimlerini dikkate alması gerekir.
Amaç, ilgili etki değerlendirilmeden esneklik sözü vermek yerine fiilî üretim durumunu yansıtan uygulanabilir bir düzenleme oluşturmaktır.
Açık bir değişiklik talebi, üreticiye revizyonu değerlendirmek için yeterli bilgi sağlarken üreticinin durum incelemesi, değişikliğin nasıl ele alınabileceğine karar vermek için temel oluşturur.
Marka aşağıdakileri belirtmelidir:
· Sipariş veya model referansı
· İlk sipariş miktarı
· Revize edilmiş miktar veya beden ve renk dağılımı
· Yeni eklenen veya çıkarılan renkler
· Değişikliğin uygulanmaya başlanması istenen zaman veya aşama
· Varsa revize edilmiş teslimat gereksinimi
· İlk onaylanan siparişten farklı olan diğer gereksinimler
Üretici aşağıdakileri doğrulamalıdır:
· Siparişe önceden tahsis edilmiş malzemeler
· Kesilmiş parçalar ve bunların tanımlanmış üretim durumu
· İlgili raporlama anındaki WIP
· Üretimi tamamlanmış giysiler
· Mevcut üretim düzenlemesi
· Önerilen değişikliği etkileyebilecek diğer taahhütler
· Talep edilen revizyonun uygulamadaki etkisi
Markanın üretimin ilerleyişine ilişkin bilgisi yararlı bir bağlam sağlayabilir; ancak mevcut durum değerlendirilirken üreticinin fiilî üretim kayıtları kullanılmalıdır.
Uygulamadan önce her iki taraf da etkilenen sipariş veya modeli, revize edilmiş miktarları ve asortiyi, ilgili partiyi ve değişikliğin uygulanmaya başlanacağı zaman veya aşamayı, mevcut malzemelerin ve üretimin nasıl ele alınacağını, teslimat düzenlemelerini ve üzerinde mutabık kalınan maliyetleri veya ticari etkileri teyit etmelidir.
Bunlar; miktar değişiklikleri, beden veya renk oranı düzenlemeleri ya da yeni bir renk eklenmesi gibi, önceden onaylanmış bir üretim siparişinde yapılan revizyonlardır. Yeni renkler, üretimden önce malzeme, renk veya numune için ek onaylar gerektirebilir.
Bazı durumlarda mümkündür. Bir değişikliğin kabul edilip edilemeyeceği; hâlihazırda kesilmiş veya üretilmiş miktarlara, malzemenin temin edilebilirliğine, üretim taahhütlerine ve önerilen revizyona bağlıdır. Uygulanabilir her değişiklik üzerinde uygulamadan önce mutabakata varılmalıdır.
Evet. Bir marka, toplam miktarı değiştirmeden beden veya renk oranını revize edebilir. Üreticinin, hangi miktarların ilk gereksinimi karşılamak üzere ayrılmış olduğunu ve hangi bölümün hâlâ değiştirilebileceğini değerlendirmesi gerekir.
Üretici, tamamlanmış giysilerin, WIP kapsamındaki giysilerin, etkilenen kesilmiş parçaların ve siparişe özel olarak ayrılmış ancak kullanılmamış malzemelerin miktarlarını kontrol edip kayıtlarla mutabakatını sağlamalı, ardından revize edilen gereksinimi aşan miktarların nasıl ele alınacağını teyit etmelidir.
Her zaman gerekmez. Üretim durumuna ve üzerinde mutabık kalınan çözüme bağlı olarak değişiklik mevcut düzenlemeye dahil edilebilir, ayrı bir partiyle ele alınabilir veya üzerinde mutabık kalınan başka bir teslimat düzenlemesine yol açabilir.
